ABŞ, Kanada və Meksikanın ev sahibliyi etdiyi 2026-cı il Dünya Çempionatı yalnız gərgin idman mübarizəsi ilə deyil, həm də meydanda və meydandan kənarda baş verən bir sıra səs-küylü qalmaqallar, etirazlar və müzakirəli hakim qərarları ilə yadda qalmaqdadır.
“Yeni Sabah” turnirin gedişində xüsusilə diqqət çəkən əsas qalmaqallı məqamları təqdim edir:
Lionel Messi və Əlcəzairin etirazı Marqarita pizza
Turnirin ən çox müzakirə edilən hadisələrindən biri Argentina - Əlcəzair matçında (3:0) yaşandı. Oyunun ilk hissəsində, Argentina 1:0 önmədə olarkən, Lionel Messinin Əlcəzair millisinin kapitanı Aissa Mandinin ayağına (baldır nahiyəsinə) basması böyük narazılıq doğurdu. Əlcəzairlilər qırmızı vərəqə tələb etsələr də, matçın baş hakimi, tanınmış polşalı referi Şimon Marçinyak epizodu cəzasız qoydu. Sonradan Messinin daha iki qol vuraraq het-trik etməsi Əlcəzair Futbol Federasiyasını hiddətləndirdi və onlar rəsmi şəkildə FİFA-ya şikayət məktubu ünvanlayaraq hakim meyarlarının aydınlaşdırılmasını tələb etdilər.
Canni Sikazve və "işarə" qalmaqalı
Almaniya - Kürasao matçında VAR otağının yayımı zamanı zambiyalı hakim Canni Sikazvenin kameralara düşən əl hərəkəti böyük qalmaqala səbəb oldu. Anti-diskriminasiya fəalları onun göstərdiyi tərsinə "OK" işarəsinin son illərdə bəzi ifrat sağçı və irqçi qruplarla əlaqələndirildiyini əsas gətirərək hakimə qarşı ciddi ittihamlar irəli sürdülər.
Avstraliya və Qana millilərinin narazılığı
Avstraliya yığması, ABŞ-yə 0:2 hesabı ilə uduzduqları matçdan sonra almaniyalı referi Feliks Svayerin idarəçiliyini kəskin tənqid etdi və qərarların bir tərəfli şəkildə ABŞ-nin xeyrinə olduğunu iddia etdi. Qana millisi isə İngiltərə ilə oyunda rəqib qapısına təmiz penalti verilmədiyini bəyan edərək, amerikalı hakim Kristina Unkelin (Christina Unkel) qərarlarından rəsmi şəkildə şikayətçi oldu.
Turnirin ən böyük təşkilati və siyasi qalmaqalı Somalidən olan FİFA referisi Omar Abdulkadir Artanın ABŞ-yə buraxılmaması oldu. FİFA-nın rəsmi akkreditasiyasına və etibarlı vizasına baxmayaraq, ABŞ Daxili Təhlükəsizlik Nazirliyi (Markveyn Mallin tərəfindən verilən açıqlamaya görə) hakimin terror təşkilatları ilə əlaqəsi şübhəsini əsas gətirərək onun ölkəyə girişinə qadağa qoydu. Bu qərar media və futbol ictimaiyyəti tərəfindən "ayrı-seçkilik" kimi qiymətləndirilərək kəskin tənqid olundu. FİFA isə böhranı yumşaltmaq üçün somalili hakimə çempionat üçün nəzərdə tutulan qonorarın tam ödəniləcəyini açıqladı.
İrana qarşı edilən haqsızlıqlar
2026-cı il Dünya Çempionatında İran milli komandası həm turnir öncəsi, həm də qrup mərhələsi oyunları zamanı ən çox loqistik, siyasi və idman haksızlıqları ilə qarşılaşan komanda kimi diqqət mərkəzindədir. İran Futbol Federasiyası rəsmi olaraq FİFA-ya müraciət edərək ev sahibi ABŞ-nin tətbiq etdiyi qeyri-bərabər şərtlərdən rəsmi şəkildə şikayətçi olub.
Düşərgə yerinin dəyişdirilməsi və baza qadağası: İran millisi turnir öncəsi hazırlıq üçün ABŞ-nin Arizona ştatındakı Tukson şəhərində düşərgə qurmağı planlaşdırsa da, fevral ayında başlayan hərbi-siyasi gərginlik və hücumlar bəhanə edilərək buna icazə verilmədi. Komanda məcburi şəkildə Meksikanın Tijuana şəhərinə köçürüldü.
Səyahət və bərpa məhdudiyyətləri: ABŞ tərəfi İran millisinin matçların keçiriləcəyi şəhərlərə (məsələn, Los-Anceles və Sietl) oyunlardan cəmi 24-48 saat əvvəl gəlməsinə icazə verdi. Matç bitdikdən dərhal sonra isə komandanın şəhəri tərk edərək yenidən Tijuanaya (Meksikaya) uçması tələb olundu. Baş məşqçi Amir Qalenoi (Amir Ghalenoei) bu vəziyyətin futbolçuların fiziki və psixoloji bərpasına ciddi zərbə vurduğunu və bunun elmi baxımdan ədalətsizlik olduğunu bəyan etdi.
Viza imtinaları və heyət çatışmazlığı: İran yığmasının loqistika, inzibati və texniki heyətindən 11 nəfər rəsmi şəxsə ABŞ vizası verilmədi. Komanda qrup oyunlarını əsas köməkçi və təşkilatçı heyət olmadan keçirmək məcburiyyətində qaldı.
Misir matçındakı son dəqiqə dramı: Qrup mərhələsinin taleyüklü Misir - İran matçında (1:1) oyunun əsas vaxtına əlavə olunmuş 5-ci dəqiqədə (90+5') Şoja Xəlilzadənin vurduğu və İrana qələbə qazandıracaq qol VAR (Video Köməkçi Hakim) müdaxiləsi ilə ofsayd əsası gətirilərək ləğv edildi. Bu qərar medianın və analitiklərin turnirdəki ən mübahisəli VAR qərarlarından biri kimi qiymətləndirildi və İrana pley-off yolunda ağır zərbə vurdu. Argentina-Əlcəzair oyununda verdiyi qərarlarla kəskin tənqid olunan polyak ədalət təmsilçisi Şimon Marçinyak bu matçda da tənqid atəşinə tutulub.
İranın kapitanı Mehdi Taremi və baş məşqçi Amir Qalenoi mətbuat konfranslarında FİFA prezidenti Canni Infantinoya çağırış ediblər. Qalenoi bildirib:
"Cənab İnfantino İran soyunub-geyinmə otağına gələrək bizim hər şeydən güclü olduğumuzu dedi. Bəli, o, əlindən gələni edir, lakin ev sahibi ölkə bizə qarşı çox qəddar davrandı. FİFA-nı gələcəkdə ev sahiblərinin komandalara qarşı bu cür ayrı-seçkilik etməsinin qarşısını almağa və bu davranışa qarşı dik durmağa çağırıram. Biz bu turnirin ən məzlum, ən çox təzyiq görən komandası olduq."
İran ictimaiyyəti və idman mediası, komandaya qarşı tətbiq edilən bu rejim pley-off şanslarını birbaşa zədələdiyi üçün turnirin təşkilatçılıq prinsiplərinin tamamilə pozulduğunu müdafiə edir.
Nazim Hacıyev
Telegram kanalımız
