Bal əsrlərdir həm qida, həm də təbii müalicə vasitəsi kimi istifadə olunur. Onunla bağlı ən məşhur iddialardan biri isə “bal heç vaxt xarab olmur” fikridir. Bəs bu həqiqətən doğrudur, yoxsa sadəcə nəsildən-nəslə ötürülən bir mifdir?
“Yeni Sabah” mövzu ilə bağlı araşdırmanı təqdim edir.
Arxeoloqlar qədim Misirdə fironların məzarlarında min illərlə saxlanılmış bal qabları aşkar ediblər. Maraqlısı odur ki, aparılan araşdırmalar həmin balın hələ də qida kimi istifadəyə yararlı olduğunu göstərib. Bu fakt “bal xarab olmur” fikrinin yaranmasının əsas səbəblərindən biri hesab edilir. Dominos pizza
Alimlərin fikrincə, balın uzunömürlü olmasının bir neçə səbəbi var.
Əvvəla, balın tərkibində suyun miqdarı çox azdır. Bakteriya və kif göbələklərinin çoxalması üçün isə nəm mühit lazımdır.
Digər tərəfdən, balın tərkibində şəkərin miqdarı olduqca yüksəkdir. Şəkər mikroorqanizmlərin hüceyrələrindəki suyu özünə çəkdiyindən onların yaşaması çətinləşir.
Bundan başqa, arılar bal hazırlayarkən nektara xüsusi fermentlər əlavə edirlər. Bu fermentlər az miqdarda hidrogen peroksid əmələ gətirir və balın antibakterial xüsusiyyətlərini artırır.
Balın turşuluq səviyyəsi də kifayət qədər yüksəkdir. Bu isə bakteriyaların çoxalması üçün əlverişsiz mühit yaradır.
Deməli, bal doğrudan da xarab olmur?
Mütəxəssislər bildirirlər ki, düzgün saxlanılan təmiz və təbii bal faktiki olaraq çox uzun illər öz keyfiyyətini qoruya bilir. Lakin bu, onun heç vaxt dəyişməyəcəyi anlamına gəlmir.
Bal uzun müddət saxlanıldıqda rəngi tündləşə, ətri zəifləyə və kristallaşa bilər. Bir çox insan bunu xarab olma əlaməti hesab etsə də, əslində kristallaşma tamamilə təbii prosesdir və balın keyfiyyətinin pisləşdiyini göstərmir.
Kristallaşmış balı isti su vannasında 40 dərəcədən aşağı temperaturda yavaş-yavaş qızdırmaqla yenidən maye halına qaytarmaq mümkündür. Daha yüksək temperatur isə balın faydalı ferment və vitaminlərinin bir hissəsini məhv edə bilər.
Balın uzunömürlü olması onun düzgün saxlanılmasından da asılıdır.
Əgər balın içinə su düşərsə və ya qapağı uzun müddət açıq qalarsa, mayalanma prosesi başlaya bilər. Bu zaman bal köpüklənə, turş qoxu verə və dadını dəyişə bilər.
Mütəxəssislər balın şüşə və ya qida üçün nəzərdə tutulmuş qabda, quru, qaranlıq və otaq temperaturunda saxlanılmasını tövsiyə edirlər.
Arıçılar bildirirlər ki, bazarda satılan bütün məhsullar eyni keyfiyyətdə deyil. Şəkər siropu və ya digər qatqılar əlavə olunan saxta ballarda suyun miqdarı daha çox olduğundan onların mayalanma və xarab olma ehtimalı da yüksəkdir.
Araşdırmalar göstərir ki, “bal heç vaxt xarab olmur” fikri tamamilə mif deyil. Təbii, keyfiyyətli və düzgün saxlanılan bal min illərlə belə öz xüsusiyyətlərini qoruya bilər. Bununla belə, yanlış saxlanma şəraiti, rütubət və kənar qarışıqlar balın mayalanmasına və keyfiyyətini itirməsinə səbəb ola bilər.
Yəni iddianın doğru tərəfi var: balın qeyri-adi uzunömürlü olması elmi cəhətdən sübut olunub. Ancaq bu, onun istənilən şəraitdə sonsuza qədər dəyişmədən qalacağı anlamına gəlmir.
Aydan Hacı
Telegram kanalımız
