Azərbaycanda istifadə etdiyimiz avtomobillərin, telefonların, dərmanların və bəzi ərzaq məhsullarının böyük hissəsi xaricdən gətirilir.
Bəs ölkə xaricdən ən çox hansı məhsulları alır və bu mallara nə qədər pul xərcləyir? Rəsmi rəqəmlər göstərir ki, idxalda təkcə gündəlik istifadə məhsulları deyil, qızıl, sənaye avadanlıqları və müxtəlif texniki vasitələr də böyük yer tutur.
“Yeni Sabah” Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatlarına əsasən xəbər verir ki, 2025-ci ildə Azərbaycanın xaricdən aldığı məhsulların ümumi dəyəri 24,38 milyard dollar olub. Ölkənin ixracı, yəni xaricə satdığı məhsulların dəyəri isə 24,53 milyard dollar təşkil edib. Toyuqlu pizza
İdxal və ixrac arasında fərq nə qədərdir?
2025-ci ildə Azərbaycanın xarici ticarət dövriyyəsi 48,91 milyard dollar olub. Bunun 24,38 milyard dolları idxalın, 24,53 milyard dolları isə ixracın payına düşüb. Sadə dillə desək, Azərbaycan xaricə satdığı məhsullardan qazandığı məbləğdən bir qədər azını xaricdən mal almağa xərcləyib. İxrac idxaldan 146,4 milyon dollar çox olub.
Ölkənin xaricə satdığı məhsulların əsas hissəsini neft və təbii qaz təşkil edir. 2025-ci ildə qeyri-neft-qaz məhsullarının ixracı isə 3,63 milyard dollar olub. Bu, ümumi ixracın təxminən 14,8 faizidir. Azərbaycan xaricdən müxtəlif məhsullar alsa da, xaricə satışlarının böyük hissəsini hələ də neft-qaz hesabına həyata keçirir.
Azərbaycan xaricdən ən çox hansı məhsulları alır?
2025-ci ilin beynəlxalq ticarət məlumatlarında Azərbaycanın idxal etdiyi məhsullar arasında qiymətli metallar, avtomobillər, sənaye avadanlıqları və elektronika ön sıralarda yer alıb. “UN Comtrade” məlumatları əsasında təqdim olunan statistikaya görə, əsas məhsul qrupları üzrə idxalın dəyəri belə olub:
Qiymətli metallar, qiymətli daşlar və sikkələr – 6,32 milyard dollar;
Avtomobillər və nəqliyyat vasitələri, onların hissələri – 2,74 milyard dollar;
Mexaniki avadanlıqlar – 2,02 milyard dollar;
Elektrik avadanlıqları və elektronika – 1,68 milyard dollar;
Mineral yanacaqlar və yağlar – 1,33 milyard dollar.
Burada bir məqamı nəzərə almaq lazımdır: qiymətli metallar və daşlar üzrə göstərilən 6,32 milyard dolların hamısı qızıl zinət əşyalarına aid deyil. Bu qrupa müxtəlif qiymətli metallar və digər mallar da daxildir.
Avtomobil və texniki avadanlıqların idxalı isə ölkənin xaricdən yalnız gündəlik istehlak malları almadığını göstərir. Müəssisələrin işləməsi, istehsalın təşkili və nəqliyyat ehtiyaclarının ödənilməsi üçün də xaricdən çoxlu məhsul gətirilir.
Dərmanlar da idxalda mühüm yer tutur. Dünya Bankının beynəlxalq ticarət məlumatları əsasında hazırlanan WITS bazasına görə, 2025-ci ildə Azərbaycana 526,65 milyon dollar dəyərində dərman vasitəsi gətirilib.
Ərzaq və dərman idxalı nə qədər dəyişib?
Xaricdən alınan məhsullar arasında ərzaq xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Çünki bu məhsullar insanların gündəlik tələbatını ödəyir. Ərzaq idxalının artması və ya azalması isə həmişə yerli istehsalın vəziyyətindən asılı olmur. Qiymətlər, tələbat və bazardakı dəyişikliklər də nəticəyə təsir edir. Dövlət Statistika Komitəsinin 2025-ci il üzrə məlumatlarında bəzi məhsulların idxalında əvvəlki illə müqayisədə aşağıdakı dəyişikliklər qeydə alınıb:
Xam şəkər idxalı 24,2 faiz artıb.
Mal əti idxalı 12,9 faiz artıb.
Təzə tərəvəz idxalı 29 faiz artıb.
Buğda idxalı 1,9 faiz azalıb.
Kərə yağı və digər süd yağlarının idxalı 15,9 faiz azalıb.
Quş əti və onun əlavə məhsullarının idxalı 31,6 faiz azalıb.
Dərman vasitələrinin idxalı 14,9 faiz azalıb.
Bu rəqəmlər göstərir ki, il ərzində bəzi məhsulların xaricdən alınması artıb, bəzilərində isə azalma qeydə alınıb.
Dərman vasitələrinin idxalında da bir sıra ölkələr mühüm yer tutur. 2025-ci ildə Azərbaycana Türkiyədən 110,6 milyon, Almaniyadan 52,7 milyon, Fransadan 45,4 milyon və İtaliyadan 27,2 milyon dollar dəyərində dərman gətirilib.
Azərbaycan malları hansı ölkələrdən alır, məhsullarını hara satır?
Azərbaycanın xarici ticarətində bir neçə ölkə əsas tərəfdaş hesab olunur. 2025-ci ildə ölkə 128 ölkəyə məhsul ixrac edib, 173 ölkədən isə mal alıb. Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatlarına görə, Azərbaycanın ixracında İtaliya birinci yerdə olub. Həmin il ümumi ixracın 45,3 faizi bu ölkənin payına düşüb. Türkiyənin payı 13,5 faiz, Rusiyanın payı isə 4,7 faiz təşkil edib.
İdxalda isə Çin və Rusiya əsas tərəfdaşlar sırasındadır. 2025-ci ildə Çinin Azərbaycanın ümumi idxalındakı payı 19,5 faiz, Rusiyanın payı 16,1 faiz, Türkiyənin payı isə 10 faiz olub.
Əsmətxanım Rzazadə
Telegram kanalımız
