Dizel və benzin mühərrikləri müasir nəqliyyatın əsas hərəkətverici qüvvələri olsa da, onların iş prinsipi, səmərəliliyi və istismar xüsusiyyətləri arasında köklü fərqlər mövcuddur. Bu fərqlər yanacağın kimyəvi tərkibindən başlayaraq mühərrikin daxilində baş verən yanma prosesinə qədər uzanır.
“Yeni Sabah”ın xəbərinə görə, əsas fərq yanacağın alışma üsulundadır.
Benzin mühərriklərində yanacaq və hava qarışığı silindrə daxil olur və alışqan (şam) vasitəsilə yaradılan qığılcımla yandırılır. Dizel mühərriklərində isə proses fərqlidir: burada hava yüksək dərəcədə sıxılır, nəticədə qızır və bu qızmış havanın üzərinə dizel püskürdülən zaman yanacaq öz-özünə alışır. Məhz bu sıxılma dərəcəsinin yüksək olması dizel mühərriklərinin daha səsli və vibrasiyalı işləməsinin əsas səbəbidir.
Enerji səmərəliliyi baxımından dizel yanacağı benzini üstələyir. Dizelin tərkibindəki enerji sıxlığı daha yüksək olduğu üçün o, eyni miqdarda yanacaqla daha çox məsafə qət etməyə imkan verir. Bu səbəbdən ağır texnikalar, yük avtomobilləri və uzun məsafə qət edən nəqliyyat vasitələri üçün dizel daha əlverişli hesab olunur. Lakin dizel mühərrikləri soyuq havalarda yanacağın qatılaşması (parafinləşməsi) səbəbindən işə düşməkdə çətinlik çəkə bilər, benzin isə aşağı temperaturlarda daha stabil performans nümayiş etdirir.
Mühərrikin güc xüsusiyyətlərinə gəldikdə isə benzin mühərrikləri adətən daha yüksək sürət və çeviklik təmin edir, bu da onları idman avtomobilləri və şəhər daxili minik vasitələri üçün ideal edir. Dizel mühərrikləri isə daha yüksək fırlanma anı (torque) istehsal edir ki, bu da ağır yüklərin daşınmasında və yoxuşların qalxılmasında böyük üstünlük yaradır.
Ekoloji və texniki xidmət baxımından da müəyyən fərqlər mövcuddur. Müasir dizel mühərrikləri zərərli hissəcikləri azaltmaq üçün mürəkkəb filtr sistemləri ilə təchiz olunur ki, bu da onların təmir xərclərini artıra bilər. Benzin mühərriklərinin konstruksiyası isə nisbətən sadədir və texniki xidmət xərcləri adətən daha aşağı olur. Nəticə etibarilə, seçim sürücünün prioritetlərindən – istismar məqsədindən, qət ediləcək məsafədən və gözlənilən dinamikadan asılı olaraq dəyişir.
Nazim Hacıyev
Telegram kanalımız
