Göz rənginin tibbi müdaxilə ilə dəyişdirilməsi son illərdə estetik məqsədlərlə müraciət edilən prosedurlardan birinə çevrilib. İnsanlar müxtəlif tibbi üsullardan istifadə etməklə gözlərinin təbii rəngini dəyişərək istədikləri görünüşü əldə etməyə çalışırlar.
Lakin bu prosedur yalnız estetik dəyişikliklə məhdudlaşmır. Maraqlı sual ortaya çıxır: göz rəngi dəyişdirildikdən sonra şəxsiyyət vəsiqəsi də dəyişdirilməlidirmi?
“Yeni Sabah” bildirir ki, məsələ Azərbaycan qanunvericiliyi baxımından da diqqətçəkəndir. “Azərbaycan Respublikası vətəndaşının şəxsiyyət vəsiqəsi haqqında” Qanunun 3-cü maddəsində şəxsiyyət vəsiqəsinin üzərində göstərilən məlumatlar ayrıca sadalanır. Göz rəngi isə vəsiqənin üzərində göstərilən məlumatlar sırasında yer almır. Dördpendirli pizza
Bununla belə, qanuna əsasən, şəxsiyyət vəsiqəsinin elektron daşıyıcısına, yəni çipinə vətəndaşın gözlərinin rəngi ilə yanaşı, boyu, əl-barmaq izləri və digər məlumatlar da daxil edilir.
Burada əsas hüquqi məqam isə qanunun 4-cü maddəsində əksini tapıb. Həmin maddəyə görə, şəxsiyyət vəsiqəsinin etibarlılıq müddəti bitdikdə, vətəndaşın adı, soyadı və ya ata adı dəyişdikdə, vəsiqə və ya onun elektron daşıyıcısı yararsız hala düşdükdə, yaxud vəsiqənin üzərindəki məlumatların səhv olduğu müəyyənləşdirildikdə sənəd dəyişdirilməlidir.
Lakin göz rənginin tibbi və ya estetik müdaxilə nəticəsində dəyişdirilməsi şəxsiyyət vəsiqəsinin dəyişdirilməsi üçün ayrıca əsas kimi qanunda göstərilmir.
Bu isə maraqlı hüquqi sual yaradır: vətəndaşın göz rəngi çipdə qeyd olunan məlumatlardan biri olduğu halda, həmin məlumat sonradan dəyişərsə, bunun rəsmi məlumat bazasında yenilənməsi tələb olunurmu?
Qanunda göz rənginin dəyişdirilməsi ilə bağlı ayrıca müddəanın olmaması bu məsələni xüsusilə maraqlı edir. Çünki bir tərəfdən göz rəngi şəxsiyyət vəsiqəsinin elektron daşıyıcısına daxil edilən məlumatlardan biridir, digər tərəfdən isə həmin fiziki xüsusiyyətin sonradan dəyişdirilməsi sənədin məcburi yenilənməsi üçün ayrıca əsas kimi göstərilməyib.
Üstəlik, əvvəlki nəsil şəxsiyyət vəsiqələri ilə hazırkı sənədlər arasında da fərq var. Qanunun əvvəlki redaksiyasında göz rəngi şəxsiyyət vəsiqəsinin özündə göstərilən məlumatlardan biri kimi nəzərdə tutulurdu. Sonrakı dəyişikliklərlə isə göz rəngi elektron daşıyıcıya daxil edilən məlumatlar sırasına keçirilib.
Göz rəngini dəyişmək mümkündürmü?
Müasir tibbin inkişafı göz rənginin tibbi müdaxilə ilə dəyişdirilməsini mümkün edib. Estetik məqsədlə tətbiq olunan müxtəlif üsullar vasitəsilə gözün təbii rənginə müdaxilə edilir və daha açıq və ya fərqli rəng əldə olunmasına çalışılır.
Lakin göz rənginin dəyişdirilməsi sıradan kosmetik prosedur hesab edilmir. Gözün iris və digər strukturlarına müdaxilə müəyyən tibbi risklər yarada bilər. Buna görə prosedurun həyata keçirilməsindən əvvəl oftalmoloq müayinəsi və mümkün fəsadların qiymətləndirilməsi vacibdir.
Beləliklə, ortaya maraqlı bir mənzərə çıxır ki, qanun göz rəngini şəxsiyyət vəsiqəsinin elektron daşıyıcısında qeyd olunan məlumat kimi tanıyır, amma həmin rəngin sonradan dəyişdirilməsini sənədin məcburi yenilənməsi üçün ayrıca əsas kimi göstərmir.
Bu səbəbdən məsələ həm hüquqi, həm də tibbi baxımdan aktual olaraq qalır.
Aydan Hacı
Telegram kanalımız
