Avqustun son günləri yay istisinin hələ davam etdiyi, eyni zamanda havanın tədricən dəyişməyə başladığı dövrdür. Bu vaxt evdə etdiyimiz bəzi adi hərəkətlər sağlamlıq üçün gözlənilməz risklər yarada bilər. Xüsusilə kondisionerdən istifadə, yüksək rütubət, qidaların saxlanması və evin havalandırılması ilə bağlı səhvlər diqqətdən kənarda qalmamalıdır.
“Yeni Sabah” xəbər verir ki, ən çox edilən səhvlərdən biri kondisioneri uzun müddət təmizləmədən işlətməkdir. Kondisioner sistemlərində filtr və digər hissələr müntəzəm qulluq tələb edir; hava dövranı sistemlərinin düzgün saxlanılması daxili havanın keyfiyyətinin qorunmasına kömək edir. Bu səbəbdən cihazdan gələn havada xoşagəlməz qoxu, həddindən artıq toz və ya otaqda nəmlik hiss olunursa, problemi görməzlikdən gəlmək düzgün deyil.
Kondisionerin yaratdığı sərinliyi hiss edən kimi otağı mümkün qədər soyuq etmək də yaxşı fikir deyil. Yayın isti günlərində əsas məqsəd bədəni həddindən artıq temperaturdan qorumaqdır. ABŞ Xəstəliklərə Nəzarət və Profilaktika Mərkəzi isti havalarda kondisionerdən istifadə etməyi tövsiyə edir, lakin yalnız ventilyatora güvənməyin təhlükəli ola biləcəyini də bildirir. Temperatur çox yüksək olduqda ventilyator bədəni kifayət qədər soyutmaya bilər. Toyuqlu pizza
Evdə rütubətin yüksəlməsinə də imkan vermək olmaz. Yay aylarında nəmli hava, sızan su, damcılayan borular və zəif havalandırma kifin yaranması üçün əlverişli şərait yaradır. ABŞ Xəstəliklərə Nəzarət və Profilaktika Mərkəzi evdə rütubətin mümkün qədər aşağı, ideal olaraq 50 faizdən çox olmamasını tövsiyə edir. Kif isə xüsusilə allergiyası və tənəffüs problemi olan insanlar üçün əlavə narahatlıq yarada bilər. Nəm divar, pəncərə kənarı və kondisionerin ətrafında yaranan qaralmalar buna görə sadəcə estetik problem kimi qəbul edilməməlidir.
Mətbəxdə isə başqa bir təhlükə gözləyir. İsti havalarda bişmiş yeməyi uzun müddət otaq temperaturunda saxlamaq olmaz. Ərzaq təhlükəsizliyi üzrə tövsiyələrdə temperaturun bakteriyaların çoxalmasına şərait yaratdığı “təhlükəli zona”ya diqqət çəkilir. Xüsusilə, tez xarab olan qidaların otaq temperaturunda uzun müddət saxlanılmaması tövsiyə edilir. Bu səbəbdən “sonra soyuducuya qoyaram” düşüncəsi yayda qida zəhərlənməsi riskini artıra bilər.
Avqustun son günlərində evdə soba və plitədən həddindən artıq istifadə etmək də otağın temperaturunu yüksəldə bilər. Xüsusilə isti günlərdə saatlarla sobanı işlətmək evin daha da qızmasına səbəb olur. İsti günlərdə evin temperaturunu artırmamaq üçün soba və ocaqdan istifadənin azaldılmasını tövsiyə edirlər.
Pəncərələri bütün gün bağlı saxlamaq da düzgün yanaşma deyil. Təbii ki, çöldə hava çox isti və ya hava keyfiyyəti zəifdirsə, pəncərəni açmaq əks nəticə verə bilər. Lakin uyğun vaxtlarda havalandırma evdə havanın yenilənməsinə kömək edir. Mətbəx və hamamda çölə çıxan ventilyasiya sistemlərindən istifadə etmək də rütubətin və çirkləndiricilərin azalmasına kömək edə bilər.
Bir başqa səhv isə yaş paltarları evin içində uzun müddət asılı saxlamaqdır. Təkcə paltarın gec quruması deyil, otağa əlavə nəmlik verməsi də problem yarada bilər. Xüsusilə havalandırması zəif otaqlarda bu vərdiş kif və rütubət problemini ağırlaşdıra bilər. Nəmli şərait və zəif havalandırma kifin inkişafını asanlaşdıran əsas amillər arasındadır.
Evdə təmizlik zamanı müxtəlif kimyəvi vasitələri bir-birinə qarışdırmaq da təhlükəli vərdişdir. “Daha güclü təmizləsin” düşüncəsi ilə müxtəlif məhsulları qarışdırmaq əvəzinə onların üzərindəki istifadə qaydalarına əməl etmək lazımdır. Daxili havanın keyfiyyətinə təsir edən mənbələr arasında məişət kimyəviləri də yer alır və çirklənmə mənbəyini aradan qaldırmaq ən effektiv yanaşmalardan biri hesab olunur.
Ən vacibi isə evdə temperaturu və rütubəti “gözəyarı” qiymətləndirməklə kifayətlənməməkdir. İnsan bəzən otağın havasını normal hesab edə bilər, halbuki yüksək temperatur və rütubət orqanizmə əlavə yük yaradır. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı isti hava dalğalarının ürək-damar, tənəffüs və digər sağlamlıq problemlərini ağırlaşdıra biləcəyini bildirir.
Yəni avqustun son günlərində evdə sağlam qalmaq üçün böyük dəyişikliklərə ehtiyac yoxdur. Kondisionerə qulluq etmək, rütubəti nəzarətdə saxlamaq, qidaları düzgün qorumaq, evi uyğun vaxtda havalandırmaq və isti havada otağı daha da qızdıran fəaliyyətləri azaltmaq kifayətdir. Yayın son günləri rahat keçsin deyə evdəki “xırda” vərdişlərə də ciddi yanaşmaq lazımdır.
Aydan Hacı
Telegram kanalımız
