Dəniz tısbağaları həyatlarının böyük hissəsini dənizdə keçirsələr də, illər sonra yumurta qoymaq üçün doğulduqları sahillərə qayıda bilirlər. Bu səyahət zamanı onlar Yerin maqnit sahəsindən istifadə edirlər.
“Yeni Sabah” xəbər verir ki, dəniz tısbağaları yumurtadan çıxdıqdan sonra dənizə çatır və həyatlarının böyük hissəsini suda keçirirlər. Buna baxmayaraq, dişi tısbağalar illər sonra yumurta qoymaq üçün doğulduqları sahil ərazisinə qayıda bilirlər. Aradan uzun müddət keçməsinə və böyük məsafələr qət etmələrinə baxmayaraq, həmin ərazini tapmalarında Yerin maqnit sahəsi mühüm rol oynayır.
Yerin maqnit sahəsi hər yerdə eyni deyil. Sahənin gücü və meyli yerləşdiyimiz əraziyə görə dəyişir. Dəniz tısbağaları bu fərqləri hiss edə bilirlər. Beləliklə, maqnit sahəsi onlar üçün yalnız istiqaməti göstərən kompas deyil, həm də olduqları ərazini tanımağa kömək edən xəritə rolunu oynayır. Sezar pizza
Araşdırmalar göstərir ki, tısbağalar həyatlarının erkən mərhələsində doğulduqları sahilin maqnit xüsusiyyətlərini öyrənə bilərlər. İllər sonra çoxalmaq üçün geri qayıdarkən də bu məlumatdan istifadə edirlər. Bunu bir ünvanı yadda saxlamağa bənzətmək olar. Lakin burada yadda qalan sahilin görünüşündən daha çox həmin ərazidə hiss edilən maqnit xüsusiyyətləridir.
Bu fikri dəstəkləyən mühüm araşdırmalardan biri 2015-ci ildə dərc olunub. Tədqiqatçılar Floridada yaşayan Caretta caretta növünə aid dəniz tısbağalarının 19 illik yuvalama qeydlərini araşdırıblar. Onlar Yerin maqnit sahəsindəki kiçik dəyişikliklərlə yuvaların sahil boyunca paylanması arasında əlaqə aşkar ediblər. Qonşu sahillərin maqnit xüsusiyyətlərinin bir-birinə yaxın olduğu ərazilərdə yuvaların sayı artıb, bu xüsusiyyətlərin fərqləndiyi yerlərdə isə azalıb.
Nəticələr tısbağaların geri qayıdarkən maqnit işarələrindən istifadə etdiyi fikrini dəstəkləyib.
2025-ci ildə dərc olunan başqa bir təcrübə də tısbağaların maqnit xüsusiyyətlərini öyrənə bildiyini göstərib. Gənc Caretta caretta tısbağalarına müəyyən maqnit sahəsi şəraitində yemək verilib. Daha sonra eyni şəraitlə qarşılaşan heyvanlar, yemək olmasa belə, qidalanma gözləntisi ilə hərəkət etməyə başlayıblar. Bu təcrübə onların illər sonra doğulduqları sahili tapdıqlarını birbaşa sübut etmir. Lakin maqnit məlumatlarını öyrənib yadda saxlaya bildiklərini göstərərək bu izahın mühüm bir hissəsini dəstəkləyir.
Bununla belə, hər bir tısbağanın yumurtadan çıxdığı nöqtəni santimetr dəqiqliyi ilə tapdığını düşünmək düzgün olmaz. Doğulduqları əraziyə qayıtmaları mütləq eyni qum sahəsinə çatmaları demək deyil. Sahilə yaxınlaşdıqda onlar yerli mühitin digər əlamətlərindən də istifadə edə bilərlər. Maqnit sahəsinin bu səyahətdəki əhəmiyyəti güclü elmi nəticələrlə dəstəklənsə də, tısbağaların son mərhələdə sahili necə seçdiklərinin bütün təfərrüatları hələ tam məlum deyil.
Aydan Hacı
Telegram kanalımız
