Son illər “maaşım ayın ortasına qədər çatır”, “ay bitməmiş pulum qurtarır” kimi ifadələr gündəlik həyatın ən çox səsləndirilən şikayətlərindən birinə çevrilib. İlk baxışdan bunun əsas səbəbi maaşların az olması kimi görünsə də, maliyyə mütəxəssisləri hesab edirlər ki, problemin digər tərəfi də var. Dünyanın müxtəlif ölkələrində aparılan araşdırmalar göstərir ki, gəlirin məbləğindən asılı olmayaraq, büdcəsini planlaşdırmayan insanlar daha çox maliyyə çətinliyi yaşayırlar.
“Yeni Sabah” xəbər verir ki, şəxsi maliyyənin düzgün idarə olunması ilə bağlı ABŞ, Böyük Britaniya, Almaniya və Avstraliyada aparılan tədqiqatlar insanların böyük hissəsinin xərclərini əvvəlcədən planlaşdırmadığını ortaya qoyub. Mütəxəssislərin fikrincə, büdcə planı olmayan ailələrdə impulsiv alış-verişə daha çox vəsait xərclənir və ayın sonuna doğru maliyyə çatışmazlığı yaranır.
Beynəlxalq maliyyə məsləhətçilərinin ən çox tövsiyə etdiyi üsullardan biri 50-30-20 büdcə modelidir. Bu qaydaya əsasən, aylıq gəlirin təxminən 50 faizi kirayə, kommunal xidmətlər, ərzaq və nəqliyyat kimi zəruri ehtiyaclara, 30 faizi şəxsi istək və sosial xərclərə, 20 faizi isə yığım və ya borcların ödənilməsinə ayrılır. Gəliri aşağı olan şəxslər üçün bu nisbət dəyişdirilə bilər. Əsas məqsəd isə hər ay az da olsa yığım formalaşdırmaqdır. Dördpendirli pizza
Mütəxəssislər bildirirlər ki, ən çox rast gəlinən səhvlərdən biri maaş daxil olan ilk günlərdə plansız alış-veriş etməkdir. Endirim adı ilə lazımsız məhsulların alınması, tez-tez restoran və kafe xərcləri, gündəlik kiçik məbləğli, lakin davamlı ödənişlər ayın sonunda ciddi məbləğə çevrilə bilir.
Araşdırmalar göstərir ki, gündə cəmi 5-10 manatlıq plansız xərclər ay ərzində 150-300 manata, il ərzində isə minlərlə manata çatır. Buna görə də maliyyə ekspertləri bütün xərclərin mobil tətbiq və ya sadə qeyd dəftərində yazılmasını tövsiyə edirlər. Statistikaya görə, xərclərini izləyən insanlar daha az pul xərcləyir.
Psixoloqların fikrincə, alış-veriş yalnız ehtiyacdan irəli gəlmir. Stress, yorğunluq və ya emosional gərginlik də insanların daha çox pul xərcləməsinə səbəb olur. Bu səbəbdən beynəlxalq maliyyə təşkilatları bahalı alış-veriş etməzdən əvvəl ən azı 24 saat gözləməyi məsləhət görür. Bir çox hallarda həmin məhsula ehtiyac olmadığı sonradan aydın olur.
Ekspertlər maaş alındığı gün bütün pulu bank kartında saxlamağın da düzgün olmadığını bildirirlər. Bir sıra ölkələrdə insanlar gəlirlərini müxtəlif hesablar arasında bölərək idarə edirlər. Məsələn, kommunal ödənişlər, ərzaq, gündəlik xərclər və yığım üçün ayrı-ayrı hesab və ya zərflərdən istifadə olunur. Bu üsul artıq ayrılmış vəsaitə toxunmamağa kömək edir.
Maliyyə mütəxəssisləri qənaətin həyat keyfiyyətini aşağı salmaq anlamına gəlmədiyini vurğulayırlar. Onların sözlərinə görə, əsas məqsəd gəliri düzgün planlaşdırmaq, ehtiyacla istəyi bir-birindən ayırmaq və gələcək gözlənilməz xərclər üçün maliyyə ehtiyatı yaratmaqdır.
Dünya Bankı və maliyyə savadlılığı üzrə çalışan beynəlxalq qurumlar da hesab edirlər ki, maliyyə sabitliyi təkcə yüksək maaşdan deyil, düzgün büdcə idarəçiliyindən asılıdır. Hətta kiçik məbləğlərlə müntəzəm yığım edən şəxslərin gözlənilməz vəziyyətlərdə borclanma ehtimalı daha aşağı olur.
Mütəxəssislər maaşın ayın sonuna qədər çatması üçün bir neçə sadə qaydanın kifayət etdiyini bildirirlər. Bunlara aylıq büdcə planının hazırlanması, bütün xərclərin qeyd edilməsi, maaşın əvvəlcədən kateqoriyalar üzrə bölünməsi, impulsiv alış-verişdən uzaq durulması, endirim kampaniyalarına aldanmamaq, hər ay mütləq yığım üçün vəsait ayırmaq və kredit kartından yalnız zəruri hallarda istifadə etmək daxildir.
Ekspertlərin qənaətinə görə, maliyyə intizamı formalaşdıqca insanlar təkcə ayın sonuna daha rahat çatmır, həm də uzunmüddətli dövrdə daha böyük maliyyə məqsədlərinə nail ola bilirlər.
Əsmətxanım Rzazadə
Telegram kanalımız
