Bəşəriyyət tarixində inanclar insanların gündəlik həyatının ayrılmaz hissəsi olub. Elmin inkişafına baxmayaraq, əsrlər əvvəl yaranan bəzi inamlar bu gün də yaşayır. Xüsusilə türk xalqları arasında nəsildən-nəslə ötürülən elə maraqlı inanclar var ki, onların bir qismi qədim şamanizm dövründən, digərləri isə xalq təfəkküründən qaynaqlanır.
“Yeni Sabah” türk xalqları arasında bu gün də danışılan ən maraqlı və qeyri-adi inancları araşdırıb:
Gecə fit çalmaq olmaz Dördpendirli pizza
Türk dünyasında ən məşhur inanclardan biri gecə fit çalmamaqla bağlıdır. İnama görə, gecə fit çalan şəxs pis ruhları çağırır və evinə uğursuzluq gətirir. Bəzi bölgələrdə isə bunun cinləri cəlb etdiyinə inanılır.
Gecə dırnaq kəsmək ömrü qısaldır
Anadolu, Azərbaycan, Qazaxıstan və Qırğızıstanın bəzi bölgələrində gecə dırnaq kəsməyin yaxşı əlamət olmadığı düşünülür. Xalq arasında belə hesab edilir ki, bunu edən insanın ruzisi azalır, hətta ömrü qısala bilər.
Qapının astanasında oturmaq olmaz
Türk xalqlarında astana müqəddəs sərhəd hesab olunur. İnama görə, qapının kandarında oturan insanın qisməti bağlanar, evə bərəkət gəlməz. Buna görə yaşlı insanlar uşaqlara tez-tez “astanada oturma” deyə xəbərdarlıq edirlər.
Axşam evdən duz vermək uğursuzluq sayılır
Bir çox bölgədə axşam saatlarında qonşuya duz, çörək və ya od vermək məsləhət görülmür. İnanca görə, bununla evin bərəkəti də qarşı tərəfə keçmiş olur.
Beşiyi boş yelləmək olmaz
Türk xalqlarının əksəriyyətində boş beşiyi yelləmək qadağan sayılır. Deyilənə görə, bu, uşağın xəstələnməsinə və ya ağlamasına səbəb ola bilər.
Körpənin üstündən adlamaq boyunu kəsər
Azərbaycanda və Anadoluda geniş yayılan bu inanca görə, uşağın üzərindən keçən şəxsin hərəkəti onun boyunun uzanmasına mane olur. Belə halda həmin adamın geri qayıdıb yenidən uşağın üzərindən əks istiqamətdə keçməsi tövsiyə edilir.
Süpürgə ayağa toxunsa, toy gecikər
Xüsusilə subay qızlarla bağlı maraqlı inanclardan biri də budur. Əgər süpürgə qızın ayağına dəyərsə, onun uzun müddət ailə qura bilməyəcəyinə inanılır.
Güzgünü sındırmaq illərlə uğursuzluq gətirər
Türk xalqlarında güzgü insanın ruhunun əksi kimi qəbul edilib. Buna görə də güzgünün sınması uğursuzluğun əlaməti hesab olunur.
Bayquşun səsi xoş xəbər sayılmır
Bir çox türk bölgəsində gecə bayquş səsinin eşidilməsi pis hadisənin xəbərçisi kimi qəbul edilir. Buna görə insanlar belə səsi eşidəndə dua oxuyurlar.
Qarğa damda çox qarıldayarsa, qonaq gələcək
Bəzi inanclarda qarğa ölümün rəmzi sayılsa da, başqa bölgələrdə onun evin damında uzun müddət səs salması qonaq gələcəyinin əlaməti kimi qəbul edilir.
Qaşıq yerə düşərsə, qadın qonaq gələcək
Əgər qaşıq yerə düşərsə qadın, bıçaq düşərsə kişi, çəngəl düşərsə isə uzaqdan gələn qonağın gələcəyinə inanılır.
Sol ovucun qaşınması pul itirmək deməkdir
Sağ ovucun qaşınması pul qazanmağa, sol ovucun qaşınması isə xərc çəkməyə işarə kimi qəbul edilir. Bu inanc bu gün də geniş yayılıb.
Qara pişik yolu kəsərsə
Türk xalqlarının bir hissəsində qara pişiyin yol kəsməsi və ya qabağındab keçməsi uğursuzluq hesab edilir. Buna görə bəzi insanlar bir neçə saniyə gözləyir və ya başqa yolla getməyə üstünlük verirlər.
Çörəyi tərsinə qoymaq olmaz
Çörək türk mədəniyyətində müqəddəs nemət sayıldığı üçün onu yerə atmaq, ayaqlamaq və ya üzü aşağı qoymaq günah və bərəkətsizlik əlaməti hesab olunur.
Bıçağı əlbəəl vermək küsülülük yaradar
İnama görə, bıçaq birbaşa əldən-ələ verilərsə, insanlar arasında mübahisə və inciklik yaranar. Buna görə bıçaq əvvəl masaya qoyulur, sonra qarşı tərəf götürür.
Evin içində çətir açmaq olmaz
Bu inanc sonradan başqa mədəniyyətlərdən yayılsa da, türk xalqları arasında da qəbul edilib. Deyilənə görə, evdə açılan çətir ailəyə uğursuzluq gətirir.
Hamilə qadın qorxarsa, uşaqda izi qalar
Ən qədim inanclardan birinə görə, hamilə qadın qəfil qorxduqda və ya hansısa heyvana baxıb çox təəccübləndikdə, doğulacaq uşağın bədənində həmin hadisəni xatırladan ləkə və ya nişan yarana bilər.
İlk dişi çıxan uşağın qarşısına əşyalar düzülür
Türk xalqlarında uşağın ilk dişi çıxanda onun qarşısına kitab, pul, qələm, qayçı və digər əşyalar qoyulur. Hansını seçərsə, gələcək peşəsinin və taleyinin onunla bağlı olacağına inanılır.
Qurd ulayarsa, hava dəyişəcək
Köçəri türk tayfaları qurdun ulartısını təbiətin xəbərçisi hesab edirdilər. İnama görə, qurdların fərqli şəkildə ulaması havanın dəyişəcəyindən və ya qar yağacağından xəbər verir.
Bu inancların böyük hissəsinin elmi əsası yoxdur və onlar xalq folklorunun, qədim inancların, şaman ənənələrinin, eləcə də əsrlər boyu formalaşmış məişət mədəniyyətinin bir parçası hesab edilir. Buna baxmayaraq, onların əksəriyyəti bu gün də türk dünyasının müxtəlif bölgələrində yaşlı nəslin dilində yaşayır, bəziləri isə gənclər tərəfindən də maraqlı ənənə kimi qorunub saxlanılır.
Əsmətxanım Rzazadə
Telegram kanalımız
