Süni intellektin yayılması, xidmətlərin rəqəmsallaşması və əmək bazarındakı dəyişikliklər bəzi peşələrin gələcəyini sual altına qoyur. Azərbaycanda isə işəgötürənlərin ən çox axtardığı kadrlar sırasında satış təmsilçiləri, mühasiblər, sürücülər və elektrik ustaları var.
Bəs yaxın illərdə hansı peşələrə tələbat artacaq, hansılar əvvəlki əhəmiyyətini itirə bilər?
“Yeni Sabah” xəbər verir ki, Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin tabeliyində fəaliyyət göstərən Əmək Bazarı və Sosial Müdafiə Məsələləri üzrə Milli Observatoriya 2025-ci il ərzində dərc olunan iş elanlarını təhlil edib. pizza mizza
Araşdırmanın nəticələrinə əsasən, ölkədə ən çox vakansiya elan edilən sahələr topdan və pərakəndə ticarət, maliyyə və sığorta, emal sənayesi, mehmanxana və ictimai iaşə, eləcə də tikinti sektorudur. İş imkanlarının genişlənməsinə ən çox töhfə verən müəssisələr arasında banklar 8,2 faizlə ilk sırada qərarlaşıb. Tikinti-quraşdırma şirkətlərinin payı 6,9 faiz, otellərin payı 4,9 faiz, tədris və təlim müəssisələrinin payı isə 4,7 faiz olub.
İşəgötürənlərin ən çox ehtiyac duyduğu kadrlar satış təmsilçiləri, mühasiblər və satınalma-təchizat mütəxəssisləridir. Vakansiyaların 8 faizi satış təmsilçilərinin, 6,6 faizi mühasiblərin, 3,2 faizi isə satınalma və təchizat üzrə mütəxəssislərin payına düşüb.
Müstəqil peşələr sırasında sürücülər, aşpazlar və elektrik ustaları da ən çox tələb olunanlar arasındadır.
Bəs maaşlar nə qədərdir?
Milli Observatoriyanın təhlilinə görə, araşdırmaya daxil edilən 264 peşə və vəzifə qrupu üzrə vakansiyaların yalnız 26,3 faizində əməkhaqqı göstərilib. Maaşın qeyd olunduğu elanlar üzrə orta göstərici 965 manat, median göstərici isə 800 manat olub. Ən çox təklif edilən əməkhaqqı 601-1000 manat aralığında dəyişib. Ən yüksək orta əməkhaqqı isə informasiya-kommunikasiya texnologiyaları, mühəndislik, memarlıq, proqramlaşdırma və layihələrin idarə edilməsi sahələrində qeydə alınıb.
Hansı peşələr risk altındadır?
Azərbaycanda konkret peşələrin hansı sürətlə yoxa çıxdığını göstərən rəsmi reytinq olmasa da, əmək proseslərinin avtomatlaşdırılması bəzi işlərin məzmununu dəyişir. Məsələn, məlumatların daxil edilməsi, sənədlərin ilkin işlənməsi, standart hesabatların hazırlanması, sadə müştəri sorğularının cavablandırılması və kassada aparılan bəzi əməliyyatlar rəqəmsal sistemlər vasitəsilə daha sürətli yerinə yetirilir. Bu, həmin sahələrdə çalışanların hamısının işsiz qalacağı demək deyil. Lakin yalnız təkrarlanan tapşırıqları yerinə yetirən əməkdaşların iş üsullarını dəyişməsi, yeni proqramlardan istifadə etməyi öyrənməsi və əlavə bacarıqlar qazanması zərurəti yaranır.
Mühasibatlıq buna nümunədir. Mühasiblərə tələbatın yüksək olması bu peşənin yaxın zamanda sıradan çıxacağı fikrini dəstəkləmir. Bununla belə, ilkin məlumatların işlənməsi və standart hesabatların hazırlanması kimi əməliyyatların avtomatlaşdırılması mühasiblərin iş bölgüsünü dəyişə bilər. Vergi qanunvericiliyinin tətbiqi, maliyyə təhlili və mürəkkəb qərarların verilməsi isə ayrıca bilik və məsuliyyət tələb edir.
Eyni vəziyyət bank sektorunda da müşahidə oluna bilər. Rəqəmsal bankçılıq bəzi əməliyyatları filiallara getmədən həyata keçirməyə imkan verir. Bu isə gələcəkdə bank əməkdaşlarının işində texnologiya ilə işləmək bacarığının əhəmiyyətini artırır.
Hansı peşələrin gələcəyi daha perspektivli görünür?
Mövcud vakansiya məlumatları Azərbaycanda informasiya texnologiyaları, proqramlaşdırma, mühəndislik və layihələrin idarə edilməsi üzrə bacarıqlara ehtiyac olduğunu göstərir. Bununla yanaşı, elektrik ustaları, sürücülər və aşpazlar kimi praktiki peşələrə də tələbat qalır. Bu mənzərə onu göstərir ki, əmək bazarının gələcəyi yalnız ali təhsil və ofis işləri ilə məhdudlaşmır. Texniki bilik, peşə hazırlığı, rəqəmsal bacarıqlar və konkret problemi həll etmək qabiliyyəti də mühüm üstünlüyə çevrilir.
Dövlət Statistika Komitəsinin 2026-cı ilin sentyabrında dərc etdiyi “Əmək bazarı” statistik məcmuəsi 2010–2025-ci illəri əhatə edir. Nəşrdə məşğul və işsiz əhali, muzdla çalışanların sayı, əməkhaqqı, işçi qüvvəsinin hərəkəti və kadr hazırlığı barədə məlumatlar yer alır. Bu göstəricilər əmək bazarındakı uzunmüddətli dəyişiklikləri qiymətləndirmək üçün əsas mənbələrdəndir.
Hazırkı rəqəmlər Azərbaycanda hansısa peşənin yaxın zamanda tamamilə yox olacağını deməyə əsas vermir. Ancaq vakansiya göstəriciləri işəgötürənlərin hansı sahələrə üstünlük verdiyini göstərir. Gələcəkdə əsas fərqi yarada biləcək amillərdən biri isə insanın yalnız bir işi bacarması deyil, əmək bazarındakı dəyişikliklərə uyğunlaşmaq qabiliyyəti olacaq.
Əsmətxanım Rzazadə
Telegram kanalımız
