ABŞ, Almaniya və Yaponiya kimi aparıcı iqtisadiyyatlarda uzunmüddətli dövlət istiqrazlarının gəlirliliyi son illərin ən yüksək səviyyələrinə yüksəlib. Dövlət borcunun artması, inflyasiya gözləntiləri və geosiyasi gərginlik investorların narahatlığını artırır. Nəticədə hökumətlərin yeni borc cəlb etməsi daha baha başa gəlir.
“Yeni Sabah” xəbər verir ki, ABŞ-da 30 illik dövlət istiqrazlarının gəlirliliyi çərşənbə axşamı 2007-ci ildən bəri ən yüksək həddə çatıb. Neftin qiymətinin 90 dolları keçməsi və ABŞ-İran qarşıdurmasının uzanması inflyasiya ilə bağlı riskləri yenidən gündəmə gətirib.
İstiqraz gəlirliliyinin yüksəlməsi qiymətlərin aşağı düşməsi ilə müşayiət olunur. Bu dəyişiklik yalnız dövlət büdcələrinə təsir etmir. Dövlət istiqrazlarının gəlirliliyi korporativ kreditlər, ipoteka və digər borclanma vasitələri üçün də mühüm göstərici olduğundan, maliyyələşmə xərclərinin artmasına səbəb ola bilər. Dominos pizza
ABŞ-ın dövlət borcunun 40 trilyon dollara yaxınlaşması da bazarın diqqətindədir. İnkişaf etmiş ölkələrdə borc yükünün artması investorların dövlətlərin maliyyə dayanıqlılığı ilə bağlı narahatlığını gücləndirir.
“Capital Economics”in baş bazar iqtisadçısı Yonas Qoltermann hesab edir ki, istiqraz gəlirliliyindəki artım investorların hökumətlərin yüksək xərclərinə əvvəlki qədər dözümlü olmadığını göstərir. Onun fikrincə, bir sıra böyük iqtisadiyyatların maliyyə vəziyyəti hələ də problemli olaraq qalır.
Yaponiyada da istiqraz bazarında gəlirlilik yüksəlib. 10 illik dövlət istiqrazlarının gəlirliliyi inflyasiya narahatlıqları və Yaponiya Mərkəzi Bankının sentyabr ayında faiz artıra biləcəyi gözləntiləri fonunda son 30 ilin ən yüksək səviyyəsinə çatıb.
Avropada isə Almaniyanın 10 illik istiqrazlarının gəlirliliyi 2011-ci ildən, Fransanın göstəricisi isə 2008-ci ildən bəri ən yüksək həddə yüksəlib. Böyük Britaniyada 30 illik istiqrazların gəlirliliyi də 1998-ci ildən bəri rekord sayılan may göstəricisinə yaxınlaşıb.
İstiqraz bazarındakı satış dalğası səhm bazarlarına da təsirsiz ötüşməyib. Çərşənbə axşamı Nasdaq və Avropanın STOXX 600 indekslərində geriləmə qeydə alınıb.
Analitiklər istiqraz gəlirliliyinin artmasına əsas səbəblər kimi yüksək büdcə kəsirlərini, dövlət borcunun böyüməsini, inflyasiya risklərini və süni intellekt infrastrukturuna yönəldilən böyük investisiyaları göstərirlər.
Xüsusilə texnologiya şirkətlərinin süni intellekt üçün məlumat mərkəzlərinin yaradılmasına milyardlarla dollar sərmayə qoyması borclanma tələbatını artırır. Bu isə öz növbəsində dövlətlərlə özəl sektor arasında kapital uğrunda rəqabəti gücləndirə bilər.
ABŞ-da Federal Ehtiyat Sisteminin yeni rəhbəri Kevin Varşın gələcək siyasətinin nə dərəcədə proqnozlaşdırıla biləcəyi ilə bağlı qeyri-müəyyənlik də bazardakı təzyiqləri artıran amillərdən biri kimi qiymətləndirilir.
Nyu-York Federal Ehtiyat Bankının hesablamalarına görə, investorların ABŞ hökumətinə 10 il müddətinə borc vermək üçün tələb etdiyi əlavə risk mükafatı təxminən 80 baza bəndinə yüksəlib. Bu, son 12 ilin ən yüksək göstəricilərindən biridir.
Hazırda ABŞ-ın 10 illik dövlət istiqrazlarının gəlirliliyi təxminən 4,71 faizdir. Bazar iştirakçıları üçün növbəti mühüm hədd 5 faiz hesab olunur. Bu səviyyənin keçilməsi digər maliyyə aktivlərinə də təzyiqi artıra bilər.
Yaponiyanın istiqraz bazarındakı dəyişikliklər də ABŞ üçün əlavə risk yaradır. Yaponiyanın 30 illik dövlət istiqrazlarının gəlirliliyi 4 faizi bir qədər keçib. Bu isə ənənəvi olaraq ABŞ dövlət istiqrazlarına investisiya edən yapon investorlarının vəsaitlərini daxili bazara yönəltməsi ehtimalını artırır.
Bununla belə, bəzi investorlar gəlirliliyin yüksəlməsinin istiqrazları yenidən cəlbedici aktivə çevirdiyini düşünür. Pictet-in baş investisiya məsləhətçisi Kristofer Dembik hesab edir ki, mövcud satış dalğası uzunmüddətli olmaya bilər.
Nəticə etibarilə, qlobal istiqraz bazarında gəlirliliyin yüksəlməsi dövlətlərin borclanma xərclərini artırmaqla yanaşı, şirkətlərin kreditlərinə və ipoteka faizlərinə də təsir göstərə bilər. Bu proses qlobal maliyyə bazarlarında risklərin artmasına səbəb ola bilər.
Cəlalə Cəlalqızı
Telegram kanalımız
