Ayrılıq hər iki tərəf üçün emosional sınaqdır. Lakin maraqlıdır ki, kişi və qadınların ayrılıqdan sonrakı davranışları və yaşadıqları hisslər həmişə eyni olmur. Cəmiyyət arasında “qadınlar ayrılıqdan daha çox əziyyət çəkir” fikri geniş yayılsa da, son elmi araşdırmalar bu təsəvvürün o qədər də sadə olmadığını göstərir.
“Yeni Sabah” xəbər verir ki, araşdırmalara görə, ayrılıqdan sonra insanın necə reaksiya verməsi onun cinsindən əlavə, münasibətə bağlılıq səviyyəsi, sosial çevrəsi, ayrılığın səbəbi və emosiyaları idarə etmək bacarığından da asılıdır. 5 mindən çox respondentlə aparılmış araşdırmada xüsusilə narahat bağlanma xüsusiyyətlərinin keçmiş partnyor haqqında daha çox düşünmə, münasibəti bərpa etməyə çalışma və emosional sıxıntı ilə əlaqəli olduğu müəyyənləşdirilib.
Kişilər ayrılıqdan sonra niyə daha çox çətinlik çəkə bilər? pizza sifarişi
2024-cü ildə dərc olunan araşdırmada müəlliflər romantik münasibətlərin kişilər üçün əvvəl düşünüləndən daha əhəmiyyətli ola biləcəyini irəli sürüblər. Tədqiqatçıların fikrincə, kişilər münasibətlərdən daha çox psixoloji və fiziki sağlamlıq faydası əldə edə, ayrılığı başlatmağa daha az meylli ola və münasibət bitdikdə daha çox əziyyət çəkə bilərlər. Müəlliflər bunun mümkün səbəblərindən biri kimi kişilərin emosional yaxınlıq və dəstəyi daha çox romantik partnyordan almasını göstərirlər.
Bu yanaşmaya görə, qadın münasibət bitdikdən sonra rəfiqələri, ailəsi və digər sosial əlaqələri ilə emosional dəstək ala bildiyi halda, bəzi kişilərin belə geniş dəstək şəbəkəsi olmaya bilər.
Bu isə “bütün kişilər ayrılıqdan daha çox əziyyət çəkir” demək deyil. Fərdi təcrübələr bir-birindən ciddi şəkildə fərqlənir.
Bəs qadınlar ayrılıqdan sonra nə edir?
Qadınların ayrılıqdan sonra emosional dəstəyə daha çox müraciət etməsi ilə bağlı əvvəlki sosial-psixoloji tədqiqatlarda da nəticələr var. Sosial dəstək xüsusilə yaxın dostlar və ailə ilə danışmaq, yaşananları bölüşmək və hissləri ifadə etmək formasında özünü göstərə bilər.
Bu səbəbdən qadının ayrılığın ilk mərhələsində daha çox ağlaması, danışması və keçmiş münasibəti analiz etməsi onun mütləq daha uzun müddət əziyyət çəkdiyi anlamına gəlmir.
Əksinə, emosiyaları sözlə ifadə etmək və sosial dəstək almaq bəzi insanlar üçün ayrılıqla uyğunlaşma prosesinin bir hissəsi ola bilər.
“Kişi tez unudur, qadın uzun müddət düşünür” fikri doğrudurmu?
Bu fikir elmi baxımdan universal qayda sayıla bilməz.
2025-ci ildə Almaniyada 1 530 iştirakçının uzunmüddətli məlumatları əsasında aparılan araşdırmada kişilərin ayrılığı başlatmağa daha az meylli olduğu, subaylıqdan məmnunluqlarının daha aşağı olduğu və yeni partnyor istəklərinin daha yüksək olduğu müəyyənləşdirilib. Lakin ayrılıqdan sonra rifah və tənhalıqdakı dəyişikliklər baxımından kişilər və qadınlar arasında gözlənilən qədər aydın fərq aşkarlanmayıb.
Yəni insanın zahirən sakit görünməsi onun daxilən ayrılığı asan keçirdiyi anlamına gəlmir.
Bəzən ayrılığın ağrısı gec üzə çıxır
Ayrılıqdan dərhal sonra bəzi insanlar özlərini işə, dostlara, idmana və digər fəaliyyətlərə verirlər. Digərləri isə keçmiş partnyor haqqında düşünür, münasibətin harada səhv getdiyini analiz edir və emosional reaksiya göstərirlər.
2026-cı ildə dərc olunan araşdırmalardan birində ayrılıqdan sonra keçmiş partnyorla əlaqəni davam etdirməyin daha yüksək narahatlıq və depressiya əlamətləri ilə əlaqəli olduğu bildirilib. Həmin araşdırmada kişilər qadınlarla müqayisədə daha yüksək müsbət əhval və daha aşağı mənfi əhval və narahatlıq bildiriblər. Lakin tədqiqatın iştirakçıları əsasən gənc universitet tələbələri olduğundan nəticələri bütün əhali üçün eynilə tətbiq etmək olmaz.
Əsas məsələ cins deyil, ayrılığın necə yaşanmasıdır
Sistematik araşdırmalar göstərir ki, ayrılığın insanın özünə baxışına, yaxın münasibətlərinə və emosional vəziyyətinə təsiri ola bilər. Xüsusilə güvənsiz bağlanma, uyğunlaşmayan davranış strategiyaları və zəif emosional tənzimləmə ayrılıqdan sonrakı çətinlikləri artıra bilər. Əksinə, emosiyaları idarə etmək, sosial dəstəkdən istifadə etmək və vəziyyəti sağlam şəkildə qəbul etmək uyğunlaşmanı asanlaşdıra bilər.
Deməli, “kişilər ayrıldıqdan sonra belə olur, qadınlar isə belə” deməkdənsə, daha doğru nəticə budur: ayrılığın təsiri insanın münasibətə nə qədər bağlandığından, emosional dəstək sistemindən və ayrılıqla necə mübarizə apardığından ciddi şəkildə asılıdır.
Bəzən ən sakit görünən insan ayrılığı daxilində ən ağır yaşayan tərəf ola bilər. Bəzən isə ilk günlərdə çox ağlayan insan bir neçə ay sonra həyatına daha rahat davam edir.
Ona görə də ayrılığın ağrısını göz yaşının, susmağın və ya tez yeni münasibətə başlamağın miqdarı ilə ölçmək mümkün deyil.
Aydan Hacı
Telegram kanalımız
