Yuxular insan psixologiyasının və nevroloji fəaliyyətinin sirli tərəflərindən biridir. Xüsusilə yuxuda ölüm və onun real həyatda nəticələri haqqında çoxlu miflər və inanclar mövcuddur. Ən çox yayılan miflərdən biri budur: “Əgər yuxuda ölsən, real həyatda da öləcəksən”. Lakin elmi araşdırmalar və psixoloji tədqiqatlar bu iddianın həqiqətə uyğun olmadığını göstərir.
Yenisabah.az yuxuda ölümlə bağlı maraqlı faktları təqdim edir:
Yuxular və beyin: Ölüm necə görünür? Dördpendirli pizza
Yuxuların əsasən REM (Rapid Eye Movement – Sürətli Göz Hərəkətləri) fazasında meydana gəldiyi məlumdur. REM yuxusu zamanı beyin aktivliyi oyaq vəziyyətə çox bənzəyir və bu mərhələdə emosional və vizual cəhətdən güclü yuxular yaşanır.
Bəzi insanlar yuxularında ölüm təcrübəsi yaşayırlar – bu, qəzalar, sui-qəsd, xəstəlik və ya qeyri-adi səbəblərlə baş verə bilər. Əksər hallarda insanlar ya ölüm anında oyanır, ya da yuxu başqa bir səhnəyə keçir. Bəs niyə beyin bizi tamamilə “öldürmür”?
Nevroloji tədqiqatlara görə, beyin tanımadığı və təcrübədən keçirmədiyi bir şeyi tam olaraq simulyasiya edə bilmir. Yəni, real həyatda ölüm təcrübəsi keçirmədiyimiz üçün beynimiz də bu hissi tam formalaşdıra bilmir. Ona görə də, çox vaxt yuxuda ölüm anında başqa bir yuxu səhnəsinə keçirik və ya birdən-birə oyanırıq.
Yuxuda ölüm və miflər: Haradan qaynaqlanır?
Yuxuda ölən insanların real həyatda ölüb-ölmədiyini sübut etmək çətindir, çünki ölü bir insan bu haqda danışa bilməz. Bu mifin yaranmasının bəzi mümkün səbəbləri bunlardır:
Təcrübə edən yoxdur: Əgər doğrudan da yuxuda ölüb realda da ölsəydik, bunu təsdiqləyən bir nəfər də olmazdı.
Xalq inancları və qorxu mədəniyyəti: Bir çox mədəniyyətlərdə yuxuların mistik və fövqəltəbii gücə malik olduğu düşünülür.
Paralic və ürək tutmaları: Yuxu paralici (yuxu iflici) və ya qəfil ürək tutmaları bəzən yuxu ilə əlaqələndirilir. Yuxuda güclü stress və qorxu yaşayan insanlarda ürək döyüntüsü sürətlənə bilər və bu, nadir hallarda real ürək tutmasına səbəb ola bilər.
Yuxuda ölüm real həyatda ölümə səbəb ola bilərmi?
Elmi olaraq yuxuda ölümün real həyatda fiziki ölümə səbəb olduğu sübut edilməyib. Lakin bəzi istisnalar mövcuddur:
Kəskin stress və ürək xəstəlikləri
Bəzi insanlar yuxuda qorxulu səhnələr yaşadıqda bədən stress reaksiyasına girir – ürək döyüntüsü artır, tərləmə güclənir, qan təzyiqi yüksəlir. Ürək və damar xəstəlikləri olan insanlarda bu, infarkt və ya insult riskini artıra bilər.
Nazim Hacıyev
Telegram kanalımız
