Evi hər gün təmizləmək onun bütün səthlərinin gigiyenik olduğu anlamına gəlmir. Əksinə, gündəlik olaraq əlimizdən düşməyən, daim toxunduğumuz və bəzən təmizləməyi unutduğumuz bəzi əşyalar evdə mikroorqanizmlərin toplandığı əsas nöqtələrə çevrilə bilər.
Maraqlıdır ki, araşdırmalar insanların evdə ən çirkli yerlərlə bağlı təsəvvürlərinin heç də həmişə doğru olmadığını göstərir. Ən çox diqqət çəkən məqam isə budur: mikrobların əsas toplandığı yerlərdən bir neçəsi məhz mətbəxdədir.
“Yeni Sabah” xəbər verir ki, ABŞ-nin NSF təşkilatının apardığı araşdırmada müxtəlif evlərdə gündəlik istifadə olunan əşyalar yoxlanılıb. 22 ailədə 30 müxtəlif səthdən nümunələr götürülüb və maya göbələyi, kif və koliform bakteriyalar, o cümlədən E.coli və Salmonella kimi bakteriyaların aid olduğu qrup araşdırılıb. Nəticələr göstərib ki, ən çox mikroorqanizm toplanan yerlərin əhəmiyyətli hissəsi mətbəxdə yerləşir. pizza hut
Siyahının başında isə çoxlarının təmizlik üçün istifadə etdiyi mətbəx süngəri dayanır. İlk baxışdan təmiz görünən süngər əslində bakteriyaların çoxalması üçün olduqca əlverişli mühit yarada bilər. Bunun əsas səbəbi onun daim nəm qalması, qida qalıqları ilə təmas etməsi və gün ərzində dəfələrlə istifadə olunmasıdır. NSF-nin araşdırmasında qab süngərləri və qabyuyan dəsmalların 75 faizindən çoxunda koliform bakteriyalar aşkarlanıb.
Süngərin gigiyenasına xüsusi diqqət yetirmək lazımdır. İstifadədən sonra onu qida qalıqlarından təmizləmək, yaxşıca yaxalamaq və mümkün qədər quru saxlamaq vacibdir. Ən önəmlisi isə köhnəlmiş və pis qoxu verən süngəri uzun müddət istifadə etməməkdir. NSF süngərlərin tez-tez dəyişdirilməsini tövsiyə edir.
İkinci diqqət çəkən yer mətbəx çanağıdır. Yemək qalıqları, yağ, çiy məhsullar və daim nəm qalması səbəbindən çanaq mikroorqanizmlərin toplana biləcəyi səthlərdəndir. Araşdırmada mətbəx çanaqlarının 45 faizində koliform bakteriyalar aşkarlanıb.
Çanağı yalnız su ilə yaxalamaq kifayət deyil. Səthi yuyucu vasitə və su ilə yaxşıca təmizləmək, xüsusilə qida qalıqlarını və yağ təbəqəsini aradan qaldırmaq lazımdır. Müəyyən aralıqlarla səthin dezinfeksiya edilməsi də mümkündür. Lakin dezinfeksiyaedici vasitələrin üzərindəki təlimatlara dəqiq əməl edilməlidir, əksər hallarda evdə adi təmizlik üçün sabun və su kifayətdir. Dezinfeksiya isə xüsusilə evdə kimsə xəstə olduqda daha çox əhəmiyyət daşıyır.
Mətbəxdə diqqətdən kənarda qalan digər əşya isə doğrama taxtasıdır. Çiy ət, toyuq, balıq və tərəvəzlərlə təmas edən bu səth düzgün təmizlənmədikdə qida məhsulları arasında çarpaz çirklənməyə səbəb ola bilər. Araşdırmalarda doğrama taxtalarının 18 faizində koliform bakteriyalar aşkarlanıb.
ABŞ Kənd Təsərrüfatı Departamenti çiy ət, quş əti və dəniz məhsulları üçün ayrıca doğrama taxtasından, tərəvəz, meyvə və çörək kimi hazır istehlaka gedən məhsullar üçün isə başqa taxtadan istifadə etməyi tövsiyə edir. Taxta hər istifadədən sonra isti, sabunlu su ilə yuyulmalı, yaxalanmalı və tam qurudulmalıdır. Dərin cızıqlar və çatlar əmələ gəlmiş taxtaların dəyişdirilməsi məsləhətdir, çünki belə səthləri tam təmizləmək çətinləşir.
Evdə mikrobların toplana biləcəyi daha bir gözlənilməz əşya diş fırçası qabıdır. Hamamda yerləşən bu qab tez-tez əllə tutulsa da, bir çox insan onu təmizləməyi unudur. Diş fırçası qabını həftədə ən azı bir neçə dəfə isti sabunlu su ilə yumaq, yaxalamaq və tam qurulamaq məsləhətdir. Əgər qab qabyuyan maşında yuyulmağa uyğundursa, istehsalçının təlimatına uyğun şəkildə maşında təmizlənə bilər. Əsas məsələ qabın dibində suyun və diş məcunu qalıqlarının yığılmasına imkan verməməkdir.
Ev heyvanı saxlayanların isə daha bir əşyaya xüsusi diqqət yetirməsi lazımdır. Bu, heyvanların yemək və su qablarıdır. NSF araşdırmasında heyvan qabları ən çox mikrob aşkarlanan əşyalar arasında dördüncü yerdə qərarlaşıb.
Heyvan qabları yalnız su ilə yaxalanmamalıdır. Onlar hər gün isti sabunlu su ilə yuyulmalı, yaxşıca yaxalanmalı və qurudulmalıdır. Qabın səthində selikli təbəqə, qida qalığı və ya xoşagəlməz qoxu yaranırsa, onun təmizliyinə daha ciddi yanaşmaq lazımdır.
Mikrobların toplana biləcəyi başqa bir əşya qəhvə aparatının su rezervuarıdır. Bu hissə tez-tez göz önündə olsa da, gündəlik təmizlik zamanı unudula bilər.
Rezervuarın təmizlənməsi zamanı ilk növbədə cihazın istehsalçısının göstərişlərinə əməl etmək lazımdır. Su çənini mütəmadi boşaltmaq, yumaq və tam qurumağa imkan vermək vacibdir.
Gündəlik həyatda ən çox toxunduğumuz əşyalar da siyahıya daxil edilə bilər. Qapı tutacaqları, işıq düymələri, televizor pultu, kompüter klaviaturası və mobil telefon əllər vasitəsilə müxtəlif səthlərlə təmasda olduğundan çirklənə bilər.
Xüsusilə mobil telefon bu baxımdan diqqət tələb edir. Telefonu yemək zamanı, küçədə, ictimai nəqliyyatda və müxtəlif məkanlarda istifadə edir, daha sonra isə əlimizi üzümüzə və ağzımıza toxundura bilirik. Telefonu təmizləyərkən onu mayeyə salmaq, məhlulu birbaşa cihazın üzərinə püskürtmək və istehsalçının icazə vermədiyi kimyəvi maddələrdən istifadə etmək olmaz. Ən düzgün yanaşma cihazın istehsalçısının təmizləmə qaydalarına əməl etməkdir.
Televizor pultu və qapı tutacaqları üçün isə materiala uyğun təmizləyici vasitə və nəm salfet istifadə etmək mümkündür. Pultun üzərinə maye tökmək olmaz. Düymələrin arasındakı hissələr də ehtiyatla təmizlənməlidir.
Mətbəx dəsmalları da unudulmamalıdır. Nəm və qida qalıqları ilə təmas edən parça uzun müddət dəyişdirilmədikdə mikroorqanizmlərin çoxalması üçün əlverişli şərait yarada bilər. Bu səbəbdən mətbəx dəsmalları mütəmadi yuyulmalı, tam qurudulmalı və uzun müddət nəm vəziyyətdə saxlanılmamalıdır.
Ən maraqlı məqam isə budur ki, evdə ən çox mikrobun məhz tualetdə toplandığını düşünmək həmişə doğru deyil. NSF-nin araşdırması göstərib ki, mətbəxdəki bəzi əşyalar daha yüksək çirklənmə göstəricilərinə malik ola bilər. Xüsusilə nəm qalan və qida ilə təmas edən əşyalar mikroorqanizmlərin çoxalması üçün əlverişli mühit yaradır.
Əsmətxanım Rzazadə
Telegram kanalımız
