Maaşın hara getdiyini düşünəndə adətən böyük xərclər yada düşür. Məsələn, kirayə, kommunal ödənişlər, market xərcləri, kredit və digər vacib ehtiyaclar. Lakin ayın sonunda büdcəni azaldan xərclərin heç də hamısı böyük məbləğlər deyil. Bəzən gün ərzində etdiyimiz 3-5 manatlıq ödənişlər ayın sonunda yüzlərlə manata çevrilir.
“Yeni Sabah” xəbər verir ki, şəhər həyatında xüsusilə taksi, yemək çatdırılması və onlayn alış-veriş bu baxımdan diqqət çəkir. Ayrı-ayrılıqda kiçik görünən bu xərclər mütəmadi təkrarlananda ailə büdcəsində ciddi yer tuta bilər.
Məsələn, bir insan işə gedib-gəlmək üçün həftədə beş gün taksidən istifadə edir və bir gediş orta hesabla 5 manat təşkil edir. Gündə iki gediş 10 manat, həftədə 50 manat, ay ərzində isə təxminən 200-220 manat deməkdir. Marqarita pizza
Təbii ki, hər kəsin marşrutu və taksi xərci eyni deyil. Bəziləri yalnız gec saatlarda, yağışlı havada və ya ictimai nəqliyyatın əlverişsiz olduğu hallarda taksidən istifadə edir. Amma taksinin “bu dəfəlik” xərc kimi qəbul edilməsi onun ay ərzində nə qədər pul apardığını görməyi çətinləşdirir.
İşdən yorğun gələndə yemək hazırlamaq əvəzinə telefondan sifariş vermək bir çox insan üçün daha rahatdır. Lakin sifariş zamanı yalnız yeməyin qiyməti ödənilmir. Çatdırılma haqqı, xidmət haqqı və bəzən minimum sifariş məbləği də yekun məbləği artırır.
Məsələn, 10 manatlıq yemək sifarişinin yekun ödənişi müxtəlif əlavə haqlara görə 12-14 manata çata bilər. Həftədə bir neçə dəfə təkrarlanan sifarişlər ay ərzində nəzərəçarpacaq məbləğ yaradır.
Burada başqa bir məsələ də var ki, insan evdə olarkən ehtiyacı olmayan bir məhsulu sifariş etmir, amma tətbiq qarşısında seçim imkanları artdıqca əlavə məhsullar da səbətə daxil ola bilir.
Onlayn alış-verişdə isə xərclər daha fərqli formada artır. “Cəmi 5 manatdır”, “endirimdədir”, “son məhsuldur” kimi ifadələr insanı kiçik məbləğlərlə alış etməyə sövq edə bilər.
Bir məhsul üçün 5-10 manat ödəmək böyük xərc kimi görünməyə bilər. Lakin ay ərzində 5-6 belə alış edildikdə artıq 30-60 manatlıq əlavə xərc yaranır. Üstəlik, həmin məhsulların bir hissəsi real ehtiyac deyil, ani istək ola bilər.
Onlayn alış-verişin başqa xüsusiyyəti də odur ki, insan mağazada fiziki olaraq pul çıxarmadığı üçün xərclədiyi məbləği daha az hiss edə bilər. Bir neçə saniyə ərzində sifariş vermək alış qərarını da asanlaşdırır.
Maliyyə məsələsində ən təhlükəli məqam məhz bu xərclərin böyük görünməməsidir. İnsan 4 manatlıq taksiyə, 3 manatlıq çatdırılma haqqına və 8 manatlıq onlayn alışa ayrıca baxanda bunları ciddi xərc hesab etməyə bilər.
Amma ay ərzində:
Taksi – 150-250 manat;
Yemək çatdırılması – 50-150 manat;
Onlayn alış-veriş – 30-100 manat kimi xərclər yaranarsa, ümumi məbləğ artıq yüzlərlə manata çata bilər.
Bu rəqəmlər konkret insanın xərclərini deyil, sadəcə mümkün aylıq ssenarini göstərir. Əsas məsələ məbləğin özündən çox, xərclərin mütəmadi təkrarlanmasıdır.
Bunun ən sadə yolu bir ay ərzində bütün xərcləri qeyd etməkdir. Məbləğ kiçik olsa belə, taksi, kofe, çatdırılma, onlayn alış-veriş və digər gündəlik ödənişlər ayrıca yazılmalıdır.
Ayın sonunda insan çox vaxt əsas xərclərdən deyil, məhz fərqinə varmadığı kiçik ödənişlərdən təəccüblənə bilər.
Burada məqsəd taksidən istifadəni, yemək sifarişini və ya onlayn alış-verişi tamamilə dayandırmaq deyil. Əsas məsələ rahatlıq üçün ödədiyimiz məbləğin fərqində olmaq və bu xərclərin büdcəmizdə nə qədər yer tutduğunu bilməkdir.
Çünki bəzən ayın sonunda “Maaşım hara getdi?” sualının cavabı bir böyük alışda deyil, hər gün etdiyimiz bir neçə kiçik ödənişdə gizlənir.
Aydan Hacı
Telegram kanalımız
