Soyuq qış gəlir - Tarixdəki ən güclü həddə çatacaq...

saytların hazırlanması

Evə çatdırılma

Soyuq qış gəlir - Tarixdəki ən güclü həddə çatacaq...

Sosial

17 Noyabr 2026 09:37 274


El Niño Sakit okeanın ekvatorial hissəsində suyun temperaturunun orta göstəricidən yüksək olması ilə xarakterizə edilən təbii iqlim dövrüdür. Suyun isinməsi atmosferdə müəyyən dəyişikliklərə səbəb olur. Bu dəyişikliklər domino effekti yaradaraq dünyanın müxtəlif bölgələrində hava şəraitinə təsir göstərir. Əksər hallarda həmin təsirləri əvvəlcədən müəyyən dərəcədə proqnozlaşdırmaq mümkündür.

Musavat.com CNN-ə istinadən xəbər verir ki, El Niño nə qədər güclü olarsa, onunla əlaqələndirilən hava şəraiti tendensiyalarının reallaşma ehtimalı da bir o qədər artır. Hazırda bu proses sürətlə güclənir. Proqnozlara görə, ilin sonunadək onun tarixdəki ən güclü El Niño olmaq ehtimalı təxminən 70 faizdir.

ABŞ Milli Okean və Atmosfer Administrasiyasının (NOAA) Geofiziki Maye Dinamikası Laboratoriyasının meteoroloqu Nat Conson bu hadisəni son dərəcə qeyri-adi, hətta gücü baxımından həyatda bir dəfə rast gəlinə biləcək fenomen kimi qiymətləndirib. Sərfəli qiymətə məhsullar

Bununla belə, NOAA xəbərdarlıq edir ki, El Niño-nun tarixi rekord gücə çatması avtomatik olaraq rekord intensivlikdə hava və iqlim hadisələrinin baş verəcəyi demək deyil. Bu, sadəcə müəyyən hava şəraiti ssenarilərinin reallaşma ehtimalını artırır.

Bəs El Niño qarşıdan gələn qışda hansı dəyişikliklərə səbəb ola bilər?

El Niño zamanı qış havası necə dəyişir?

El Niño müşahidə olunan qışların heç biri digərinin tam təkrarı olmasa da, temperatur və yağıntı baxımından ortaq tendensiyalar mövcuddur. Bunun əsas səbəbi fenomenin fırtınaların hərəkət etdiyi güclü hava axını – reaktiv axını (jet stream) – adətən normal mövqeyindən cənuba, ABŞ-ın cənub bölgələrinə doğru yönəltməsidir.

NOAA-nın məlumatına görə, nəticədə ölkənin cənub hissəsində fırtınaların sayı arta, hava daha yağışlı və sərin keçə bilər. Şimal bölgələrində isə əks tendensiya – daha quru və isti hava müşahidə olunur. Bu isə güclü El Niño qışlarında ABŞ-ın şimal-şərqində qarın orta hesabla daha az yağması deməkdir.

ABŞ-ın cənub-şərqində və Cənub düzənliklərinin bəzi hissələrində isə daha sərin hava və yağıntıların artması qar, sulu qar və donan yağış üçün əlverişli şərait yarada bilər. Lakin bu ərazilərdə qışın nə dərəcədə sərt keçəcəyi temperaturun nə qədər aşağı düşməsindən asılı olacaq.

El Niño güclü göy gurultulu fırtınalara da təsir göstərir. Yaz aylarında pik həddə çatan belə hadisələr payızın sonu və qışın əvvəlində Meksika körfəzi sahillərində yenidən intensivləşir.

Kolumbiya Universitetinin iqlimşünası Maykl Tippettin sözlərinə görə, El Niño qış aylarında Floridada güclü göy gurultulu fırtınaların baş vermə riskini xüsusilə artırır. Meksika körfəzi sahillərinin digər hissələrində isə əksinə, belə hadisələrin sayı normadan az ola bilər.

2026–2027-ci ilin qışı üçün ilkin proqnoz

Qışın başlamasına hələ aylar qalsa da, NOAA-nın İqlim Proqnozları Mərkəzi artıq dekabr-fevral dövrü üçün temperatur və yağıntı proqnozlarını açıqlayıb. Hər iki proqnozda El Niño üçün səciyyəvi xüsusiyyətlər özünü göstərir.

2026-cı ilin dekabrından 2027-ci ilin fevralınadək ABŞ-ın şimal zolağında orta göstəricidən yüksək temperatur ehtimalı daha güclüdür. Bu əraziyə Sakit okeanın şimal-qərb sahillərindən Orta Qərbə qədər uzanan geniş bölgə daxildir. El Niño qışlarında adətən daha isti hava məhz bu ərazilərdə müşahidə olunur.

Diqqətçəkən məqam odur ki, ABŞ-ın kontinental ərazisinin yarıdan çoxunda temperaturun normadan yüksək olacağı ehtimal edilir.

Lakin bütün dəyişiklikləri El Niño ilə əlaqələndirmək düzgün olmaz. Fosil yanacaqların yaratdığı çirklənmə nəticəsində planetin ümumi istiləşməsi də hava şəraitinə təsir göstərir. “Climate Central” qeyri-kommersiya tədqiqat təşkilatının təhlilinə görə, ABŞ-ın əksər bölgələrində ən sürətlə istiləşən fəsil məhz qışdır.

Yağıntılarla bağlı proqnozlarda da El Niño-nun təsiri görünür. ABŞ-ın geniş ərazilərində, o cümlədən Cənubi Kaliforniyada, ölkənin bütün cənub zolağında və hətta şərq sahillərində yağıntıların normadan çox olması mümkündür. Hazırkı proqnozlarda bu tendensiyaya dair ən yüksək əminlik ölkənin cənub-şərq hissəsi üçün müşahidə olunur.

Normadan az yağıntı gözlənilən ərazilər isə El Niño-nun tipik təsirləri ilə tam üst-üstə düşməsə də, əsasən ABŞ-ın şimal zolağında yerləşir. Həmin bölgələrdə havanın daha isti olacağı proqnozlaşdırılır. İsti və quraq hava isə qar yağması üçün əlverişli şərait yaratmır.

İqlim dəyişikliyi qar örtüyünü də azaldır

Qışda temperaturun yüksəlməsi ilə yanaşı, iqlim dəyişikliyi onilliklər ərzində qar yağıntılarının miqdarına da təsir göstərib. “Climate Central”ın məlumatına görə, 1970-ci ildən bəri ABŞ-ın ərazilərinin təxminən üçdə ikisində illik qar miqdarı azalıb.

Qar örtüyünün azalması təkcə El Niño ilə bağlı deyil. Qlobal istiləşmə də bu prosesdə mühüm rol oynayır.

Qarşıdan gələn qışın nə dərəcədə sərt keçəcəyini zaman göstərəcək. Lakin El Niño qlobal istiləşmə ilə yanaşı, ABŞ-da hava şəraitini müəyyənləşdirən əsas amillərdən biri olacaq.


Telegram kanalımız
Bizi Telegram-da oxuyun. Azərbaycanın və dünyanın ən vacib xəbərləri
Şahidi olduğunuz hadisələri çəkib bizə göndərin!